Hình ảnh cánh chim Lạc xuất hiện đầy kiêu hãnh trên màn hình lớn tại quảng trường Los Angeles trong một sản phẩm nghệ thuật đương đại gần đây đã khơi lên những cuộc tranh luận nảy lửa. Câu chuyện ấy cũng mở ra một góc nhìn khá mới mẻ khi nhìn lại di sản: những hình tượng vốn được nhiều người xem là biểu tượng ngàn năm bất biến thực chất lại luôn mang những lớp nghĩa được liên tục bồi đắp và gọi tên qua từng thời kỳ. Đứng trước những làn sóng phản ứng trái chiều từ dư luận, thay vì vội vã đưa ra một lời phán xét đúng sai, hôm nay GAC muốn cùng các bạn mở ra những góc nhìn đa chiều, để thử xem liệu chúng ta có thể tìm thấy một tiếng nói chung giữa giá trị nguyên bản và tinh thần đổi mới.
⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯⎯
1. Sức mạnh từ những câu chuyện chung được nuôi dưỡng qua thời gian
Nhìn sâu vào lịch sử, việc định danh khái niệm "chim Lạc" hay việc đồng lòng gọi tên những giá trị cội nguồn vốn là kết quả từ nỗ lực kiến tạo tinh thần của thế hệ cha ông đi trước nhằm đáp ứng nhu cầu gắn kết cộng đồng. Bản thân mỗi biểu tượng thiêng liêng chưa bao giờ tự nhiên hiện hữu một cách trọn vẹn ngay từ thuở hồng hoang, chúng lớn lên cùng khát vọng và trí tuệ được truyền đời qua nhiều thế hệ. Con người ở bất kỳ thời đại nào cũng luôn hướng tìm những niềm tin chung để thuộc về nhau, để thấy mình là một phần của khối đại đoàn kết. Chính vì vậy, giá trị đích thực của một biểu tượng văn hóa không nằm ở tuổi đời cổ xưa nằm sâu trong lòng đất, sức sống của nó nằm ở khả năng khơi dậy niềm tự hào và sự kết nối bền chặt của cả một dân tộc trong thực tại hôm nay.
2. Bản lĩnh đưa di sản bước ra khỏi những "ngăn tủ kính"
Nếu chúng ta chọn cách đóng băng truyền thống bằng góc nhìn bảo thủ, vô tình ta đang biến những giá trị sống động của cha ông thành các di tích lạnh lẽo. Khi cánh chim Lạc bước lên sàn diễn hiện đại ở Mỹ và hứng chịu không ít định kiến lo sợ sự méo mó, ta mới nhận ra lối tư duy cực đoan dễ khiến di sản trở nên xa lạ với hơi thở của thời đại. Quá khứ cần được trò chuyện với hiện tại thông qua lăng kính của những người trẻ tuổi. Việc khoác lên biểu tượng cũ những ngôn ngữ biểu đạt mới chính là đặc quyền, là trách nhiệm của hậu thế để bảo vệ di sản. Đưa một hình ảnh cổ xưa ra thế giới bằng tư duy sáng tạo của ngày hôm nay là cách duy nhất để kéo dài tuổi thọ cho dòng chảy văn hóa, giúp nó không bị vùi lấp dưới lớp bụi của thời gian.
3. Sáng tạo có trách nhiệm và khát vọng đối thoại bình đẳng
Tuy nhiên, cởi mở với cái mới không đồng nghĩa với sự phóng túng vô bờ bến hay nhân danh đổi mới để làm tầm thường hóa các giá trị thiêng liêng. Một sản phẩm cách tân chỉ thực sự có giá trị khi nó được xây dựng trên một nền tảng thấu suốt sâu sắc về nguyên bản và sự tôn trọng tuyệt đối dành cho cốt lõi di sản. Giống như chim Lạc trên mặt trống đồng Đông Sơn vốn là loài chim nước tự do sải cánh bay, đại diện cho một tư duy văn hóa mang tính động, luôn hướng thượng và khát khao vượt thoát những giới hạn. Chính sự thấu hiểu cốt lõi ấy mới là bệ đỡ vững chắc để người trẻ tự tin mang chất liệu bản địa đi giao lưu cùng thế giới. Trên hành trình hội nhập toàn cầu, chúng ta không cần phải trở thành một bản sao mờ nhạt của phương Tây mà hoàn toàn có thể dùng chính căn cước độc bản của dân tộc mình để làm giàu cho bức tranh chung của nhân loại.
4. Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta từ bỏ khả năng sáng tạo dựa trên nền tảng cũ?
Một xã hội chỉ biết tiêu dùng những di sản có sẵn mà từ chối sáng tạo dựa trên nền tảng cũ sẽ tự đẩy mình vào sự nghèo nàn về mặt tâm hồn. Sự đứt gãy văn hóa đáng sợ nhất không đến từ những thay đổi ở hình thức biểu hiện bên ngoài, nó bắt nguồn từ sự dửng dưng của thế hệ đi sau khi không còn biết cách rung động trước nguồn cội. Thay vì chọn vai trò của những người gác đền nghiêm khắc chỉ để canh giữ một quá khứ đứng yên, người trẻ cần chủ động làm những người phù sa mang theo sứ mệnh bồi đắp. Hãy tiếp tục đặt tên, thổi hồn và kiến tạo nên những giá trị mới, để truyền thống luôn là một dòng sông chảy mãi đến mai sau.
Nguồn: gacvan.vn