MỘT SỐ BÀI VĂN NLXH MẪU - TỪ HSG QG

Bài làm:

Nhà văn Mỹ Graham Brown từng viết : “Cuộc sống là sự lựa chọn khiến ta hối tiếc, một vài lựa chọn khiến ta tự hào, một số lại ám ảnh ta mãi”. Thông điệp ở đây là: “Ta là thứ mà ta chọn để trở thành”. Cuộc đời là một con đường dài và không con đường nào không có ngã rẽ ngang. Có lẽ, hành trình sống và lựa chọn của mỗi người nghĩ đến cũng chính là chọn một “ bản thân mình” cho tương lai.

Con người cho rằng lựa chọn trong cuộc sống chẳng có gì cần bàn bạc thêm vì nó đơn giản chỉ là đặt lên bàn cân lí trí hai đối tượng, những quyết định để rồi chọn lấy một điều, một thứ mình thích nhất. Chẳng hạn những đứa trẻ cần lựa chọn đồ gì cho ngày hôm nay hoặc cầm trên tay tờ menu của một quán ăn nào đó để gọi món,... có những sự lựa chọn chỉ đơn giản như vậy, chọn điều mình thích. Sự lựa chọn mà mỗi chúng ta phải đưa ra hàng ngày được hiểu dễ dàng rằng ta sẽ làm điều này hay điều kia, có thứ này hay thứ khác, và đôi khi cũng còn là mất cái nào,bỏ cái gì nữa. Song, quả thực cuộc sống của chúng ta xoay quanh vô vàn những điều phức tạp và ta càng trưởng thành,những sự lựa chọn lại trở nên khó khăn, khốc liệt hơn.Có những lựa chọn có thể thay đổi cả một cuộc đời,một con người và tồn tại cả lựa chọn có khả năng thay đổi tương lai của nhiều người,nhiều số phận. Đưa ra một lựa chọn khi ấy cũng giống như việc đánh cược, không  phải lúc nào ta cũng dự đoán trước điều gì sẽ xảy ra tiếp theo và không phải lúc nào ta cũng là người chiến thắng.

Mỗi chúng ta được sinh ra nghĩa là được ban tặng một cuộc đời với vô vàn những điều bất ngờ phía trước. Chúng ta sống với rất nhiều người,có người tốt, có người xấu, ta có sứ mệnh với vô số những việc phải làm, việc nên làm, và việc không nên làm. Trong chuyến hành trình mang tên cuộc đời ấy, mỗi người cũng đặt chân lên nhiều con đường dài,ngắn, hạnh phúc,khổ đau, bình lặng hay sóng gió... Chính vì gần như tất thảy đều gắn liền với hai mặt: tốt và xấu, phù hợp và không phù hợp nên sự lựa chọn trong cuộc sống là một điều tất yếu. Có những người cố chấp trước cuộc sống, không muốn lựa chọn và tham lam hỏi tại sao tôi không thể cùng lúc có tất cả. Từ xưa có câu: “ Nhân vô thập toàn”, chúng ta không thể đòi hỏi những điều hoàn hảo, trọn vẹn. Đôi khi phải phải chấp nhận được điều này mất điều kia là một quy luật không thể chối cãi trong cuộc sống. Có những khi lựa chọn không phải chỉ là chấp nhận mất đi một điều gì để có được thứ khác mà từ một hướng nghĩ tích cực. Lựa chọn giúp con người quyết định được đối tượng quan trọng hơn đối với cuộc sống của bản thân và chú tâm nuôi dưỡng, cố gắng nhiều hơn cho nó mà thôi. Mặt khác, một con người giàu trải nghiệm, sẽ nhận ra cuộc sống có những thứ mâu thuẫn, đối nghịch không thể cùng lúc đạt được. Sự giàu có và danh vọng không cho phép con người có được sự bình yên, thanh thản. Một cuộc sống nổi tiếng, hào quang quả thực khó mà có sự riêng tư trọn vẹn cũng như một sự nghiệp thành công và được đầu tư nhiều tâm huyết quả thực không thể đòi hỏi có quỹ thời gian dành cho gia đình bạn bè… Trong mỗi bước đi trên đường đời, mỗi chúng ta đều có những lựa chọn cho riêng mình không ai có thể từ chối khỏi những sự lựa chọn trong cuộc sống. 

Cuộc sống luôn đặt con người vào những tình thế chọn lựa căng thẳng và kết quả bao giờ cũng có sự lựa chọn đúng và sự lựa chọn sai, sự lựa chọn đúng thường là những quyết định đúng đắn phù hợp với đạo đức pháp luật những điều phù hợp với khả năng sở thích của bản thân và dẫn đến những bước tiến mới của con người. Lựa chọn sai đồng nghĩa với những bước đi lầm lạc, sai trái hoặc không phù hợp với bản thân mình …Nói như vậy không có nghĩa là sự lựa chọn sai hoàn toàn hủy hoại tương lai cuộc sống của ta để rồi trước bất cứ sự lựa chọn nào con người cũng tỏ ra sợ hãi, không dám quyết định. Có những lần ta đưa ra quyết định sai nhưng lại tạo ra cơ hội chính xác hơn cho lần sau .Nó để lại cho ta kinh nghiệm , bài học về khả năng của chính bản thân mình. Trên thực tế có rất nhiều danh nhân thành công đã trải qua các công việc khác nhau trước khi tìm thấy lĩnh vực mà mình thực sự đam mê và có năng lực phát triển . Harland Sanders  người sang lập ra tập đoàn thực phẩm KFC đã từng khiến cả thế giới bất ngờ ,thán phục khi công khai hành trình sáng lập ra doanh nghiệp triệu đô của mình. Công việc đầu tiên của Harland Sanders  là một nhân viên đường sắt bị đuổi việc không lâu sau đó. Một chuỗi những lựa chọn sai lầm về nghề nghiệp đổ ập lên suốt quãng đường thời thanh niên và trưởng thành của ông: bị đuổi khỏi công ty bảo hiểm vì không biết tiếp thị , bị từ chối khỏi những vị trí nhỏ nhất như bưng bê rửa chén ở quán ăn , xin gia nhập quân đội nhưng không đủ tư cách .. Mọi sự lựa chọn dù là nhỏ nhất của sự nghiệp ông cũng đã lựa chọn và thử sức nhưng không kết quả. Cho đến tận năm 65 tuổi, Sanders mới thực sự tìm thấy đam mê và tài năng của mình với ẩm thực và bắt đầu gây dựng sự nghiệp tâm huyết với một khay gà rán đến gõ cửa từng nhà. Bạn ơi, cuộc đời không phải chỉ có một lựa chọn sai mà có vô vàn lựa chọn sai. Nếu ta cứ sợ hãi, e dè rằng tôi sẽ ra sao khi sai lầm, thất bại thì cuối cùng cũng chẳng biết được câu trả lời thực sự ở tương lai và mãi băn khoăn,tò mò. Vậy thà răng lựa chọn sai vẫn hơn là không dám quyết định... Nhưng lựa chọn sai mà làm tổn hại đến người khác thì là điều tối kị của con người trong cuộc sống.

Thế nhưng, mọi lựa chọn đều có cái giá của nó và đáng tiếc là đôi khi cái giá ấy khiến con người ta hối tiếc,ân hận. Vậy thì rõ ràng trước mọi quyết định, con người không thể hời hợt, suy nghĩ nông cạn mà phải thực sự tỉnh táo và có kế hoạch cho những gì mình sẽ làm. Điều đầu tiên mỗi người cần chuẩn bị là một tâm thế sẵn sàng chịu thất bại, sai lầm. Cuộc đời không phải chỉ có mỗi một lần chọn lựa, nếu sau một lần chọn sai, con người không còn đủ sức mạnh, niềm tin vào tương lai thì những lựa chọn sau đó cũng trở nên vô giá trị. Sự lựa chọn bao giờ cũng cần phải được thực hiện trên hai bàn cân: lí trí và tình cảm. Và hòa hợp được hai phương diện này để đưa ra một quyết định đúng đắn là vô cùng cần thiết. Lí trí tức là xem xét điều đó có phù hợp với năng lực, cuộc sống của mình không, có thuận lợi cho tương lai không? Tình cảm là nghe theo lời của con tim có thực sự thích thú, hài lòng với nó. Mọi sự lựa chọn dù đúng đắn trên lí thuyết, bề mặt nhưng không khỏi được sự nhiệt huyết, chân thành của trái tim hay ngược lại đều chưa thể trở thành một lựa chọn sáng suốt. Có người từng nói: “ Điều quan trọng nhất để lựa chọn đúng là luôn đặt ra những câu hỏi: câu hỏi chính xác, trả lời khôn ngoan chính là lựa chọn đúng đắn” quả không vô căn cứ. 

Cũng có một sự thật rằng trong cuộc sống có những thứ không cho con người chọn lựa mà đành phải chấp nhận. Ta không thể chọn nơi mình sinh ra, không thể chọn lựa ngoại hình vốn có  hay chọn lựa năng lực, khả năng riêng của mình. Nhưng tôi cho rằng sau một bước khởi đầu nhỏ không công bằng của tạo hóa ấy, cuộc sống lại trao cho mỗi người quyền lựa chọn bình đẳng, lớn lao hơn. Ta không thể quyết định điểm bắt đầu nhưng lại có thể tự mình lựa chọn điểm đi đến, đó chẳng phải một đặc ân? Cũng bởi lẽ đó mà tự quyết định cuộc đời bản thân mình là một quyền lợi mà ai cũng có, dù quyết định đúng hay sai thì ta cũng đủ tự do với chính số phận mình và phải chấp nhận những gì mình đã chọn. Điều này sẽ không gây lên một trạng thái tâm lí tiêu cực ở con người là đổ lỗi cho người khác, việc khác về sự thất bại, khổ đau mình nhận được. Thế nhưng trong cuộc sống ngày nay lại có những người mang xu hướng nhờ cậy, trông chờ sự giúp đỡ,lựa chọn của người khác. Lúc đó, ta chẳng còn là chính ta, ta là khuôn mẫu do ý muốn của người khác uốn nắn nên. Một trong những biểu hiện rộng rãi nhất của hiện tượng này chính là chọn nghề, chọn ngành học theo “ mốt ”,theo trào lưu số đông những ngành nghề thời thượng, ra trường có việc làm, lương cao thì giới trẻ đổ xô tìm vận may mà đa số là những nghề kinh tế hay làm chính trị, xã hội. Sự thành công có rất nhiều đỉnh cao chứ không phải chỉ có đỉnh cao về quyền lực, tiền bạc. Làm một bác sĩ giỏi vẫn hơn là trở thành một viện trưởng tồi, là một giáo sư giỏi hơn là một hiệu trưởng kém. Làm chủ, hay làm tớ, làm công đều không quan trọng bằng việc ta yêu thích công việc ấy thế nào và làm nó tốt ra sao. Cuộc đời là của bạn, lựa chọn là của bạn và tương lai dành cho bạn, đừng trao nó cho bất kì ai...

“ Ta là thứ mà ta chọn để trở thành”, bản thân bạn hôm nay là kết quả từ những lựa chọn của bạn trong quá khứ. Nếu trở về và thay đổi bất cứ lựa chọn nào, bản thân bạn hiện tại sẽ lập tức thay đổi khác đi. Đồng nghĩa rằng ta cũng chẳng thể biết sau quyết định hôm nay, tương lai ta sẽ trở thành người thế nào. Tôi coi đó là một thử thách của cuộc sống để thách thức sự dũng cảm của con người và sự tỉnh táo của lí trí khi đứng trước những lựa chọn!

Đề 2: “Đá không thề gì cả

Nghị lực đá hiện trước mưa trước nắng

Đá không tuyên ngôn gì cả

Lòng dá cất giữ triệu năm không một tiếng ồn 

Đá không tô vẽ gì cả

Mở đá ra là tinh hoa vũ trụ 

Đá không nói về dáng vóc của mình

Trái đất này chỗ nào cũng đá 

Đá không trưng bầy chữ nghĩa

Nhưng đá có tất cả mọi điều thế gian này muốn biết”.

Suy nghĩ của anh/chị về bài thơ “Đá” của Nguyễn Minh Khiêm.

Bài làm:

Có những điều chẳng cần tô vẽ, chẳng cần khoa trương thể hiện mà tưởng nó đã ẩn chứa bên trong những vẻ đẹp tiềm tàng. Mà đôi khi chính vẻ đẹp ấy tạo nên thứ hào quang lấp lánh, thứ ánh sáng nội tại với một sức sống vĩnh kiểu. Cuộc sống này là thế, giải dị đến vô cùng nhưng cũng thâm trầm và phức tạp đến khó lường. Có mấy ai sâu sắc được nếu Nguyễn Minh Khiêm khi nói về vấn đề ấy trong tạp chí  “Thơ số 6 - 2012”  với bài thơ “Đá” đã để lại cho bạn đọc câu thế hệ này nhiều bỡ ngỡ và thấm thía.

Từ một vật vô tri, Nguyễn Minh khiêm đã thấy trong đó những nét đẹp tương đồng, giao thoa với vẻ đẹp của con người. Nói cách khác tác giả đã sử dụng hình ảnh đó để nói về mỗi con người chúng ta. “Đá không thề gì cả / Nghị lực đá hiện trước mưa nắng”. Cũng như nghị lực của con người chỉ có thể bộc lộ trong khó khăn chứ không phải là những lời nói suông, vô nghĩa lý. Dù không tuyên ngôn gì cả ta vẫn thấy “lòng đá cất dữ triệu năm không tiếng ồn”. Sống giữa dòng đời bộn bề, những thanh âm hỗn độn xô bồ, có những con người vẫn giữ trong lòng mình thanh cao, “không một tiếng ồn”, không thì chút bụi trần. Đá là “tinh hoa vũ trụ”, “trái đất này chỗ nào cũng là đá” tự đá đã là một sự tồn tại thiêng liêng trên cõi đời, con người tự ta đã là hoa của đất, của muôn đời chẳng cần tô vẽ hay nói về bất cứ điều gì về bản thân mình. Và như vậy Nguyễn Minh khiêm đã chỉ ra một lời tổng kết “Đá không trưng bày chủ nghĩa / Đá có tất cả mọi điều con người muốn biết. Tất cả những điều ta có, ta cần đều đã sẵn bên trong ta mà không phải những lời hoa mỹ, trưng bày một cách vô hồn thì có thể hiện hết được. Như vậy thông qua bài thơ này, tác giả đã gửi đến một lời trân trọng, ca ngợi những con người sống giản dị khiêm nhường không khoa trường mà chỉ cố gắng thể hiện tất cả những gì mình có thể cống hiến cho cuộc đời, không một lời kể công hay khoe mẽ về những điều mình làm được.

Đó là sự chiêm nghiệm mà chính Nguyễn Minh Khiêm đã nhận thấy trong cuộc đời, nhưng ông chỉ là thay lời của biết bao nhiêu tấc lòng người khác để nói lên điều ấy. Bởi vậy bài thơ như một lời định hướng cho mỗi người trên hành trình sống, rằng chúng ta muốn thể hiện khả năng của mình cho người khác, muốn mọi người biết đến mình thì không thể cũng dùng những lời sáo rộng để truyền đạt. Mà phải dùng hành động để cho mọi người thấy, gây cho họ niềm tin yêu và quan trọng hơn là tự mình bảo toàn được những vẻ đẹp vốn có của mình. Dành lời ca ngợi cho những con người có lối sống đẹp như vậy quả là điều không hề thừa thãi. Nhìn vào thực tế xã hội ngày nay, ta có thể nhìn thấy một hiện tượng đáng buồn rằng một bộ phận đặc biệt là giới trẻ có quan niệm sống sai lệch khi cố thể hiện mình trước mọi người. Nhưng tất cả chỉ là sự tô vẽ, giả dối, cường điệu. Mà nếu có thật đi chăng nữa thì phải chăng sự thể hiện như vậy sẽ bị coi là khoe mẽ. Chúng ta có quyền được tự hài về tài năng, khả năng và những điều có ích mà chúng ta làm được cho cuộc sống này. Và tâm lý muốn Muốn được người khác biết đến và thừa nhận là chân lý tự nhiên của con người. Nhưng nếu ta lựa chọn cách dùng lời nói, dùng cách trưng bày những thành quả của mình thì liệu rằng mọi người có thật sự cảm nhận được. Sẽ không qua là quá lời nếu câu trả lời là không.

Những con người thông minh, những nhân cách cao đẹp không bao giờ thể hiện mình bằng lớp vỏ hào nhoáng. Mà ngược lại họ dùng hành động, họ vẫn lỗ lực không mệt mỏi từng ngày, từng giờ để khẳng định vị trí của mình, để sống cho mình và sống cho mọi người và chính điều ấy đã cảm hóa trái tim những người xung quanh. Bởi vậy lời thơ của Nguyễn Minh Khiêm là những lời thơ rất hay: “Đá không thề gì khác - Nghị lực đá thể hiện trước mưa nắng”. Nghị lực, ý chí kiên cường của mỗi con người không phải là những lời thề mà quan trọng là anh đã vượt qua những “mưa nắng” của cuộc đời ra sao. Những kẻ yếu, hèn sẽ nói những lời sáo rỗng con người dũng cảm sẽ âm thầm mà đương đầu, đấu tranh với sóng gió, những khó khăn, thử thách. Họ vượt qua là cách họ cho đời thấy được nghị lực mạnh mẽ của mình. “Ông gà rán” Harland David Sander đã cho chúng ta thấy một nghị lực như thế. Dù khi khởi nghiệp,  hơn 1000 nhà hàng đã từ chối ông, nhưng ông không bao giờ nói rằng món gà của mình ngon hay không, cũng không nói về tiềm năng to lớn của nó mà ông đã nhận thấy. Harland Chỉ âm thầm từng ngày nghĩ ra cách để khiến món gà của mình trở nên ngon hơn. Và giờ đã trở thành món ăn quen thuộc của người dân Mỹ và trở thành thương hiệu nổi tiếng trên toàn thế giới. Đó mới thực sự là nhân cách cao đẹp.

Lối sống khiêm nhường là lối sống mà mỗi chúng ta cần phải rèn luyện và học tập bởi vốn dĩ nói dễ hơn làm rất nhiều. Con người không ai hoàn hảo “nhân vô thập toàn”. Bởi vậy cũng chẳng ai có thể làm được tất cả mọi thứ trên đời. Quá trình sống là quá trình không ngừng học hỏi từ cuộc sống, từ người khác để tích lũy những kinh nghiệm, tri thức và hơn cả là bồi dưỡng nhân cách. Ai cũng vậy phàm đã là con người thì khi sinh ra phải học cách làm người đã rồi mới được làm người. Chúng ta luôn luôn trân trọng và yêu mến những con người có lối sống khiêm nhường, giản dị “không tuyên ngôn không tô vẽ không trưng bày chữ nghĩa” nhưng vẫn luôn tỏa ra những tia sáng để làm đẹp cho cuộc đời này. Câu thơ “Đá có tất cả mọi điều con người muốn biết” của Nguyễn Minh Khiêm đã khiến tôi trăn trở rất nhiều “có tất cả mọi điều con người muốn biết nghĩa là sao? Là tự trọng trong chúng ta đã ẩn tàng những vẻ đẹp mà con người muốn biết. Hay là muốn nói với chúng ta rằng đó là những vẻ đẹp ẩn tàng nếu con người muốn biết thì phải đi tìm kiếm và thể hiện nó bằng hành động? Câu hỏi này là câu hỏi cho mỗi chúng ta và đương nhiên cũng là mỗi người phải tự tìm cho mình một lời lý giải phù hợp. Có thể bây giờ bạn không thể trả lời được nhưng một ngày nào đó rồi bạn sẽ nghiệm ra mà thôi, nếu cứ sống hết mình, trải lòng mình ra mà nếm trải cuộc sống này thì chân lý ấy cũng sẽ đến gõ cửa tâm hồn bạn.

Người có đức tính khiêm nhường là người luôn hiểu mình, hiểu về những gì mình có thể làm được bởi vậy luôn có thái độ ứng xử nhã nhặn, biết lắng nghe ý kiến của người khác, luôn tích cực học hỏi và không khoe mẽ bản thân mình với người xung quanh. Khiêm nhường sẽ giúp mỗi cá nhân tiến bộ hơn trong cách ứng xử, lối sống, việc rèn luyện tu dưỡng. Sự khiêm tốn, thái độ cầu tiến, ham học hỏi sẽ giúp chúng ta tiến bộ, đạt được thành công một cách thực sự, được mọi người thừa nhận và đó cũng là cơ sở để mỗi người tự hoàn thiện nhân cách của mình. Trong một tập thể nếu con người tự đề cao bản thân sẽ trở thành khó hòa đồng, khó tiếp cận với mọi người. Bởi vậy đức tính khiêm nhường là thái độ mà mỗi con người cần có trong việc ứng xử, các mối quan hệ hằng ngày. Cuộc sống luôn khắc nghiệt và chỉ có người thực tài năng, phẩm giá tốt đẹp mới được mọi người nhớ đến và tôn trọng. Nhưng để rèn luyện được điều ấy quả là điều không dễ dàng.  Trong mọi mối quan hệ hằng ngày chúng ta luôn phải tiếp nó với một thái độ đúng mực, thừa nhận khuyết điểm, hạn chế của mình và học tập những cái hay, cái tốt của người khác. Có như vậy chúng ta mới tiếp thu được những kinh nghiệm, bồi dưỡng trí thức và giữ được thiện cảm với mọi người. Trong một gia đình nếu không có thái độ sống khiêm nhường thì sẽ dễ trở nên đấu đá nhau, mất đoàn kết. Trong mối quan hệ xã hội thái độ khiêm nhường sẽ gây được những thiện cảm tốt cho đối phương.

Ai cũng muốn được thể hiện mình, đó là khao khát nhân bản nhất của con người. Nhưng đó sẽ không còn là điều tốt đẹp nữa nếu ta cố ép nó vào một khuôn khổ, thể hiện nó bằng những lời nói sáo rống. Sẽ chẳng ai tin và cũng chẳng ai sẽ muốn tin vào những điều tai nghe, thậm chí là “tai nghe mắt thấy” bởi vậy hãy sống như đá vượt lên trong “mưa gió”, cất dữ triệu năm không tiếng ồn”, “chúng ta là tinh hoa của vũ trụ, chúng ta tồn tại” trên cõi đời này với những ý nghĩa thiêng liêng và cao cả nhất. Bởi vậy mỗi chúng ta luôn tin tưởng vào khả năng của bản thân mình, cống hiến hết mình cho cuộc sống chung. “Đời người chỉ sống có một lần hãy sống sao cho không phải tiếc những ngày đã qua” chỉ cần sống hết mình với đời, với mọi người thì dù có chết đi bạn vẫn sống trong lòng một ai đó chứ không đơn giản là kiếp phù du xuất hiện trên cõi trần ai này rồi biến mất không dấu tích. 

Lời phê phán xin dành cho những người sống kiêu căng, tự phụ không mà không có thực tài. Sự của khoe mẽ ấy không những không bao giờ giúp họ thể hiện được mình mà còn làm người ta khinh thường, xa lánh. Nhưng khiêm nhường cũng không đồng nghĩa với lối sống tự ti, mà Nguyễn Minh Khiêm muốn nói với chúng ta biết sống hết mình, tin vào năng lực của bản thân không ngừng học hỏi để lay động được trái tim những người xung quanh. 

“Đời sống, đời chết, đời khóc, đời cười, đời thử và đời bỏ cuộc, nhưng đời trông khác biệt trong mắt của mỗi người”. Cuộc đời của tôi là một thanh âm trong trẻo với lối sống khiêm nhường. Còn bạn thì sao ?

(Vũ Thuỳ Dương – Giải Nhì HSG QG năm 2019)

Đề 3: Có ý kiến cho rằng: “ Có một gương mặt đẹp soi vào quả là hạnh phúc. Nhưng hạnh phúc càng trọn vẹn hơn nếu có tâm để mỗi khi soi cầu gương lương tâm sâu thẳm mà lòng không hổ thẹn”. Suy nghĩ của anh/chị về ý kiến trên.

Bài làm:

Nói như Dostoevsky “Cái đẹp cứu rỗi thế giới” và con người của cuộc đời. Là một nhan sắc tuyệt mĩ hay là một trái tim ấm nóng tình người, tình đời. Đâu mới thực sự là cái đẹp chân chính có thể cứu rỗi thế giới mà con người vẫn khao khát đi tìm? Để trả lời cho con không đó, có ý kiến cho rằng: “ có một gương mặt đẹp soi vào quả là hạnh phúc. Nhưng hạnh phúc càng trọn vẹn hơn nếu có tâm để mỗi khi soi cầu gương lương tâm sâu thẳm mà lòng không hổ thẹn”

Đó cũng là một lời giải vô cùng xác đáng. “Một gương mặt đẹp” chính là vẻ đẹp thuộc về hình thức, mà con người ta bằng mắt thường có thể nhìn thấy. Còn “tâm hồn đẹp” lại là cái đẹp thuộc về phần sâu kín bên trong, là những giá trị tinh thần nhân văn, nhân bản chỉ có thể dùng trái tim để cảm nhận, chứ không thể nhận thấy một cách dễ dàng. Chính bởi sự tồn tại, biểu hiện đối lập này của cái đẹp mà hình ảnh “chiếc gương” - thực thể đánh giá một cách chân thực nhất về giá trị của cái đẹp cũng được hiểu theo hai nghĩa. Đó có thể là chiếc gương mà chúng ta soi hàng ngày, ngắm nghía gương mặt mình trong đó. Nhưng ở lớp nghĩa thứ hai, chiếc gương còn là những giây phút tự nhìn lại chính bản thân mình của con người, là những khoảng khắc ngắn ngủi cho ta sự tự kiểm điểm đánh giá và cảm nhận thế giới xung quanh một cách chính xác nhất. Theo như lời nhất định “có một khuôn mặt đẹp soi vào gương quả là hạnh phúc”. Nhưng hạnh phúc càng trọn vẹn hơn, viên mãn và tròn đầy hơn khi đó là cái đẹp được phát ra từ “tâm hồn”. Bởi chỉ có vẻ đẹp ấy mới khiến ta khi soi vào “lương tâm sâu thẳm mà lòng không hổ thẹn” không tự oán trách hay hối hận về những việc làm của mình. Như vậy bằng một cách nói trực tiếp nhưng cũng đầy đủ về giá trị vĩnh hằng của cái đẹp là khiến con người hạnh phúc. Và mỗi chúng ta cần có cả vẻ đẹp hình thức lẫn tâm hồn để trở nên toàn diện, nhưng hơn cả phải  tìm thấy trong mình trái tim ấm nóng, một tâm hồn đẹp để sống không hổ thẹn với lòng.

Ý kiến trên là một lời khuyên, đồng thời cũng là một hành trang thiết yếu cho con người trên con đường hoàn thiện bản thân mình. Trước hết, không thể phủ nhận rằng cái đẹp về hình thức bên ngoài của con người trong xã hội ngày nay là một yếu tố tất yếu, vô cùng quan trọng. Bởi khi tiếp cận với một người lạ mặt một điều hiển nhiên là chúng ta không thể ngay lập tức đánh giá một cách toàn diện hay hiểu về con người họ được. Điều đó còn phải cần rất nhiều thời gian, bởi vậy theo tâm lí chúng ta đánh giá họ trước tiên là ở ngoại hình. “Một gương mặt đẹp” là điều kiện thuận lợi để tạo cho đối phương một cái nhìn thiện cảm trước khi tìm hiểu và tiếp xúc gần. Ai đã từng một lần rung rinh trước nụ cười tỏa nắng, hay hớp hồn trong đôi mắt sâu, to tròn, một sống mũi cao thẳng,...mới thấy được điều không thể phủ nhận” trong sự đánh giá này. Về bản tính, đã là một con người ai cũng có khao khát về cái đẹp, cái mĩ, làm đẹp cho bản thân cũng là một cách tự chăm sóc, yêu thương bản thân mình. Ngắm mình trong gương có ai sẽ thấy dễ chịu khi thấy mình trở nên xấu xí, nhếch nhác? Hay là ta sẽ trở nên giận dữ, cau có, tự ti về chính mình. Bởi vậy “một gương mặt đẹp” chính là món quà của tạo hoá, cũng là điều mà  rất nhiều người luôn khao khát có được. Nó đem đến cho ta một niềm hạnh phúc. Đúng vậy, hạnh phúc ở đây chính là sự thỏa mãn trong tâm hơn, là cảm giác sung sướng, vui vẻ khi thấy mình xinh đẹp. Điều này sẽ giống như một lực vô hình tác động đến suy nghĩ, tâm thái của con người, sẽ khiến ta ngày một trở nên tự tin hơn và tâm hồn lúc nào cũng sẽ căng tràn nhựa sống. Thử nhắm mắt lại và suy nghĩ xem bạn có phải cũng đã từng đánh giá một người nào đó bằng hình thức chưa, hay chính bạn cũng từng khao khát mình có một gương mặt đẹp hay chưa? Nếu câu trả lời là có, thì đúng vậy, đó là tâm lý tự nhiên của con người, cũng là một ý thức đứng đắn, một khao khát đáng trọng.

Nhưng sẽ là một suy nghĩ sai lầm nếu nói cái đẹp về hình thức sẽ chiếm lĩnh toàn bộ thế giới. Nâng nó lên vị trí độc tôn không những là sự sai lệch Mà còn là sự nguy hiểm. Bởi lẽ, con người từ xưa đến nay dù có lý trí đến bao nhiêu, vẫn luôn sống với nhau bằng tình cảm. Sợi dây liên kết bảy tỉ người trên thế giới này cũng chính là sợi dây tâm hồn. Một khi trái tim còn đập con người vẫn sẽ yêu thương, bản chất của con người chính là sự thiện lương, trong sáng mà không điều gì có thể sánh được. Con người khác loài vật, khác robot ở chỗ chúng ta có trái tim. Vậy tại sao chúng ta không thức tỉnh nó, bồi đắp nó bằng một tấm lòng đẹp, bằng tình yêu thương giữa con người với con người. Theo ý kiến của riêng cá nhân tôi, cái đẹp về hình thức tuy quan trọng, nhưng điều đó chỉ là một cái đẹp thuần túy thì lại đơn giản chỉ là một vỏ bọc trống rỗng, thậm chí sẽ bị những cái ác, cái xấu xa, cái đen tối tấn công Nếu không có một tâm hồn đẹp. Một câu chuyện thực, mà tưởng như chỉ có thể xảy ra trên phim ảnh đã xảy ra với bác của tôi. Từ khi sinh ra gương mặt bác đã có đầy những vết bớt và đôi môi bị tật. Mẹ tôi kể rằng, trước đây bác tôi đã từng đau khổ dằn vặt thậm chí là không thiết sống trước những lời dèm pha của mọi người. Nhưng rồi, có lần bác đã gặp một cô bé hát cũng giống ba hồi ấy vì bỏng nặng nên gương mặt đã biến dạng hết cả. Cô bé ấy dù vậy vẫn luôn yêu đời, mọi người xung quanh vẫn luôn khen ngợi vì hành động lễ phép, sự chăm sóc của cô với mọi người xung quanh. Từ ấy, bác tôi như bừng tỉnh trở thành một người sống vui vẻ, chăm đi làm từ thiện, bác nói bác muốn sống có ý nghĩa hơn dù Gương mặt này khiến nhiều người khiếp sợ. Đó là điều tôi cảm phục ở bác. Vâng, quả thực tình yêu thương giữa con người với con người, những hành động nghĩa cử cao đẹp và tấm lòng mới chính là thước đo chính xác nhất cho giá trị của một con người. Nói một tâm hồn đẹp sẽ khiến bạn “không hổ thẹn mỗi khi soi vào gương” là bởi dù bạn có xấu xí nhưng nếu bạn sống với cuộc đời này bằng tất cả niềm khao khát và sự cống hiến thì mọi người xung quanh sẽ đáp trả lại mình như vậy. Người ta chỉ nên hổ thẹn khi có một gương mặt đẹp nhưng lại làm những điều xấu xa độc ác, chứ chẳng ai hổ thẹn vì mình có một tâm hồn đẹp cả. Hãy gạt đi những mặc cảm, tự ti sâu trong lòng bạn, ai nói một người xấu xí thì không được quyền sống, không được yêu thương và ước mơ? Hãy phá tan mọi thành kiến và giới hạn để nâng đỡ thế giới này bằng tâm hồn của chính bạn,  chỉ khi bạn kiếm tìm được niềm hạnh phúc thực sự ấy thì cuộc sống của bạn mới trọn vẹn. Ai rồi cũng sẽ già đi, thanh xuân dù có đẹp đến đâu rồi cũng sẽ phai tàn chỉ có lương tâm là luôn sống mãi, luôn tồn tại trong tiềm thức, luôn nhắc nhở chúng ta phải sống tốt hơn để không hổ thẹn. Đừng ngại cho đi sự yêu thương chăm sóc, một ngày nào đấy bạn sẽ bất chợt thấy nụ cười trên môi khi con tim rung động trước vẻ đẹp cuộc đời và về đẹp của tình người. Nụ cười ấy chính là biểu hiện cao nhất của niềm hạnh phúc tuy không khoa trương hay to tát gì nhưng lại chứa đựng trong đó rất nhiều điều mà không phải ai cũng có thể khám phá. Còn bạn nếu muốn khám phá nó hãy thử đi thử sống cho thật đúng nghĩa và khai phá hết tình yêu trong tâm hồn, bạn sẽ tìm thấy thôi.   

Như vậy có thể nói rằng về đẹp hình thức và vẻ đẹp tâm hồn tưởng như là sự tồn tại trên hai phương diện đối lập nhưng lại có mối quan hệ vô cùng mật thiết gắn bó chặt chẽ với nhau. Nó tạo nên bộ khung xương hoàn thiện cho nhân cách con người. Một mặt ta không thể phủ nhận tầm quan trọng của bất cứ yếu tố nào trong hai nhân tố kể trên. Mặt khác, trên một phương diện nào đó có thể nói rằng một tâm hồn đẹp mới thực sự cho bạn một cuộc sống chân chính. Con người vì vậy luôn rèn luyện, nâng cao bản thân mình trên cả phương diện hình thức và tâm hồn. Điều đó sẽ khiến bạn hoàn thiện bản thân mình hơn và cũng giống như lời nhận định trên của Băng Sơn nó sẽ đem lại cho bạn một hạnh phúc trọn vẹn. 

Bên cạnh đó, trong xã hội ngày nay chúng ta cần lên ở một số bộ phận dùng nhan sắc để đánh lừa thị giác gây ra những hoạt động trái với pháp luật và đạo đức xã hội. Đó là một hành động ngu ngốc khi tự bản thân họ đã xóa đi những giá trị của cha mẹ ban cho. Lối sống ấy là sai lầm, là lệch hướng sẽ khiến bạn luôn chìm trong sự hổ thẹn và dằn vặt của lương tâm và sớm ngày sẽ phải trả giá. Thà sống đẹp với một gương mặt xấu xí còn hơn là sống tội lỗi từ một gương mặt đẹp.

Tấm gương chỉ là người bạn nghiêm khắc nhất trong việc đánh giá bản thân con Nguyệt băng sơn đã đưa ra cho bạn một lối sống, một lời khuyên để sống hạnh phúc mà không để trước gương kia của chét. Còn lựa chọn nằm trong tay chính bạn!

(Vũ Thuỳ Dương – Giải Nhì HSG QG năm 2019)

Đề 4: Vì mỗi khoảnh khắc đều là duy nhất…

Bao nhiêu nắng để làm khô một dòng sông, bao nhiêu mưa để cuốn đi một sa mạc và cần đến biết bao nhiêu suy nghĩ, trăn trở con người mới tìm ra lẽ sống cho riêng mình. Đâu mới là lối sống chân ái mà con người luôn hướng về? Tôi tìm đến bức thông điệp còn đang bỏ lửng: “Vì mỗi khoảnh khắc đều là duy nhất…” để đi tìm câu trả lời riêng cho hành trình sống của mình.

Mỗi khoảnh khắc là mỗi sự kiện, mỗi phút giây con người được sống và cảm nhận sự sống. Theo cái lẽ trôi chảy của dòng thời gian, của cuộc sống, thì mỗi khoảnh khắc đều là duy nhất, chỉ xuất hiện, xảy ra một lần trong đời. Bản thân mệnh đề “Vì mỗi khoảnh khắc đều là duy nhất” đã khẳng định sự quý giá của từng nhịp đi thời gian cuộc đời con người. Nhận thức được điều đó, Xuân Diệu “quăng mình” vào bể đời vô tận để tận hưởng, tận hiến. Hàn Mặc Tử tiếc thương từng sự xa cách, chia lìa của vẻ đẹp cuộc đời. Còn tôi, tôi cho rằng: Vì mỗi khoảnh khắc đều là duy nhất nên hãy để nó trở thành dấu ấn, giá trị tốt đẹp trong đời người hữu hạn. 

Thời gian không phải là một khái niệm tuần hoàn, mỗi phút giây trôi đi đều không bao giờ trở lại. Ai đó đã nói rằng: “Không ai tắm hai lần trên một dòng sông” cũng bởi thế. Mỗi khoảnh khắc đâu đơn thuần chỉ là mỗi phút giây trôi đi của thời gian mà ở mỗi khoảnh khắc ấy là kỉ niệm, là cơ hội, là vẻ đẹp, là hạnh phúc, là khó khăn…Mỗi khoảnh khắc bé nhỏ trong đời lại gắn với một đoạn đường xa hơn của chúng ta trong hành trình sống. 

Cuộc đời con người hữu hạn và ta sinh ra không phải để tan biến như một hạt cát vô danh. Chính vì thế, một khoảnh khắc thôi cũng cần để con người sống và khẳng định bản thân mình. Cuộc sống là một cuộc chạy đua mà bất cứ ai dừng lại bởi một chút lười biếng đều sẽ nhận lấy thất bại. Mỗi khoảnh khắc đều cần được trân trọng, tận dụng để con người không ngừng nỗ lực, vươn lên, để ghi lại một dấu ấn riêng cho cuộc đời. Stephen Hawking đã trân trọng từng phút giây cuộc đời mình đến thế nào để có thể tiếp tục sống và cống hiến? Ở tuổi 21, căn bệnh xơ cứng teo cơ đã lấy đi toàn bộ hi vọng sống và khoảnh khắc nhỏ nhoi kia chính là ranh giới sự sống- cái chết rình rập. Ông đã giành lấy cuộc đời mình trong gang tấc bởi một khát khao sống cháy bỏng, không bao giờ thôi nỗ lực với công việc, hoạt động trí óc để tránh khỏi nguy cơ chết não. Đó là cuộc đua khắc nghiệt với bất hạnh, bi kịch của một con người vĩ đại. 

Mỗi khoảnh khắc luôn gắn với một cơ hội, đến với con người. Nếu ta không đủ tỉnh táo để nhận ra và nắm bắt lấy nó thì cũng đồng nghĩa với việc bỏ lỡ những thay đổi, bước tiến trong đời. Để cho những khoảnh khắc tốt đẹp, quý giá ấy trôi đi vô nghĩa, con người rồi sẽ phải hối tiếc, ân hận. Có những khoảnh khắc bé nhỏ thôi nhưng nhiều khi có sức tác động lớn, thay đổi rất lớn tới cuộc đời mỗi người. Đồng thời, mỗi phút giây được sống lại là một đoạn đường con người được khám phá, tìm hiểu và tận hưởng cuộc sống đa thanh sắc này. Vì thế, nắm bắt, tận dụng từng khoảnh khắc của đời sống lại là một yếu tố quan trọng để “không phải ân hận vì những phút giây đã sống hoài, sống phí” (Thép đã tôi thế đấy).

Cuộc sống là một cặp nhị phân cho nên ẩn sau mỗi khoảnh khắc tất yếu tồn tại cả những điều tốt đẹp, hạnh phúc và đau buồn, khó khăn. Điều quan trọng là con người biết nhìn ra trong những phút giây ấy giá trị sống đúng nghĩa. Khoảnh khắc kia có gì xa xôi, lớn lao mà chỉ giản đơn là một bông hoa nở sớm trên cành lá, là một thoáng con người rung động trước mùi hương quen thuộc của đất quê, là khoảnh khắc ta thấy ấm áp bởi lòng tốt bé nhỏ nơi góc phố.. Đôi khi, giá trị sống nằm trong những điều bé nhỏ, những phút giây bình dị mà con người chỉ cần vô tâm một chút đã bỏ qua. Chỉ khi biết dừng lại, để cho tâm hồn được thanh thản trước bao xô bồ, hỗn độn, bộn bề của cuộc sống thường nhật, ta mới đủ tinh tế, nhạy cảm để đoán nhận hạnh phúc giản đơn của mọi khoảnh khắc.Nếu như Lorca trong bài thơ “Tạm biệt” còn bày tỏ khát khao nhỏ bé là được tận hưởng từng niềm vui, vẻ đẹp cuộc đời của một con người sắp lìa xa sự sống, thì tại sao chúng ta lại có lý do để vô cảm, thơ ơ với những “khoảnh khắc” kia? 

Nếu ngày mai tôi chết đi

Xin cứ để ban công rộng mở

Những em nhỏ đang ăn trái cam

Từ bên trên tôi còn được nghe

Những người gặp mùa đi gặt lúa mì

Từ bên trên tôi còn được thấy

Nếu ngày mai tôi chết đi

Xin cứ để ban công rộng mở.

Một trái tim dửng dưng, nguội lạnh đâu thể nhìn ra được những điều hạnh phúc nhỏ nhoi trong từng nhịp điệu cuộc sống.

Thế nhưng, trân trọng mọi khoảnh khắc của cuộc sống, cuộc đời chỉ là đón nhận những vẻ đẹp thiết tha của thiên nhiên, tình người thôi sao? Tôi cho rằng chính khoảnh khắc con người rơi vào buồn đau, khó khăn, tuyệt vọng cũng đáng để được trân trọng, lưu giữ và trở nên có ý nghĩa trong đời. Những khoảnh khắc con người gặp đau đớn, bế tắc rồi sẽ là điểm tựa cho ta thêm mạnh mẽ, vững vàng trên con đường phía trước. Giây phút ta cảm thấy khó khăn, thử thách bất ngờ lại thôi thúc con người tiến lên, cố gắng vượt qua để đạt được mục tiêu. Và hơn nữa, mỗi khoảnh khắc khó khăn, thất bại lại góp thêm vào hành trang của bạn những bài học kinh nghiệm quý giá. Khoảnh khắc nào cũng vậy, bất kể nó mang đến niềm vui, hạnh phúc hay nỗi buồn, thất vọng đều trở thành mảnh ghép quan trọng trong cuộc đời mỗi con người. Câu chuyện về cuộc đời của Glen Gunningham chính là nơi ta cần suy ngẫm về giá trị những khoảnh khắc. Báo chí và người hâm mộ đã đặt cho người vận động viên điền kinh xyasr sắc nhất thế kỉ 20 này là: Cánh én của vùng Kansass, Người sắt của Kansas, Con tàu tốc hành của Kansas. Thế nhưng, có ai biết rằng ông từng là một người được xác nhận đã liệt toàn bộ thân dưới và có nguy cơ cao tử vong sau một vụ bỏng nghiêm trọng? Ông chia sẻ với mọi người chín khoảnh khắc bác sĩ nói với mẹ mình về tình trạng sức khỏe của ông sau cánh cửa phòng bệnh đã tác động rất lớn đến tâm lý của đứa trẻ 11 tuổi. Glen Gunningham ngay giây phút ấy lại càng khát khao sống và được hoạt động hơn bao giờ hết: “Tôi nghĩ tôi phải sống và tôi đã làm được, tôi nghĩ mình phải chạy và chạy nhanh hơn bất cứ ai”. Vậy đấy, những phút giây đón nhận nghịch cảnh, tuyệt vọng lại trở thành bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời con người. 

Tôi rất thấm thía một câu danh ngôn Pháp: “Hãy đối xử với mọi người như thể họ sẽ ra đi vào lúc nửa đêm”. Trân trọng khoảnh khắc đời mình, con người cần biết trân trọng cả những phút giây của những người xung quanh, sống với họ một cách có ý nghĩa nhất. Cuộc đời vô thường, có những điều mà mãi mãi con người cũng không thể chống lại được. Mỗi khoảnh khắc ta được hạnh phúc cùng những người thân yêu đều vô cùng quý giá. Nếu bạn chưa từng nghe một người đã mất đi những điều quý giá của họ, bạn sẽ không thể trân trọng những điều mình đang có một cách chân thành, sâu sắc nhất. Bạn ơi, đôi khi chỉ mất một giây thôi để nói: “Con yêu mẹ”, nhưng ta lại bỏ lỡ cả một đời để thổ lộ. Chỉ một khoảnh khắc vô thường nào đó thôi, con người đã không còn có thể tận hưởng bữa cơm gia đình trọn vẹn như xưa. Một cái ôm của ba, một lần được bà quan tâm chăm sóc, một lần người bạn tri âm ở bên để giúp đỡ, chia sẻ... tất cả đều là những khoảnh khắc duy nhất. Học cách nâng niu những giá trị nhỏ bé như vậy, con người đã làm cuộc sống của mình trở nên có ý nghĩa hơn rất nhiều.

Tôi cho rằng “Vì mỗi khoảnh khắc đều là duy nhất...” nên con người cần biết trân trọng để thời gian không trôi đi vô ích “là vấn đề của hai lối sống song song: sống nhanh, vội vàng, cuống quýt” (triết lý của Xuân Diệu) và sống chậm để hưởng thụ, cảm nhận những vẻ đẹp nhỏ bé. Sống nhanh giúp con người không bỏ lỡ bất kì cơ hội, thời gian được sống nào để tận hưởng, tận hiến. Đồng thời, sống chậm giúp con người cân bằng lại tâm hồn trong đời sống bộn bề, gấp gáp, không trở thành những kẻ vô cảm, nguội lạnh trước cuộc đời. Nếu không biết trân trọng từng khoảnh khắc, con người sẽ bị bỏ lại phía sau với những bước tiến của nhân loại và sống không trọn vẹn đời mình. Điều cần thiết là phải biết kết hợp lối sống nhân và sống chậm để mọi khoảnh khắc không trở nên vô nghĩa. 

Nguyên Tổng thống Mỹ Barack Obama từng nói: “Thay đổi sẽ không đến nếu ta trông chờ người khác hãy chờ thời điểm khác. Ta chính là người ta chờ đợi, là khoảnh khắc ta cần đến”. Vì mọi khoảnh khắc đều là duy nhất nên sống ra sao, ghi lại được dấu ấn, ý nghĩa gì đều phụ thuộc ở bản thân mỗi chúng ta. Có thể ngay sau khoảnh khắc này, tôi và bạn đã khác....

      (Nguyễn Ngọc Diệp - giải Nhất HSG QG năm 2018)