Đất nước đi vào văn chương, trước hết bằng dáng hình của thiên nhiên xứ sở.Đó là những dòng sông đỏ nặng phù sa, là triền núi xanh hun hút, là cánh đồng trải dài mùa lúa chín. Qua trang viết, đất nước dường như không còn là một khái niệm địa lý vô tri, mà trở thành linh hồn mang hơi thở riêng biệt. Với Nguyễn Trãi, đất nước hiện lên qua niềm tự hào về núi sông bờ cõi đã được hun đúc từ nghìn đời: “Như nước Đại Việt ta từ trước…”. Với Hoàng Cầm,là miền Kinh Bắc dịu dàng, thấp thoáng trong nỗi đau chia cắt và thương nhớ đến quặn lòng.
Nhưng chỉ bằng cảnh sắc thiên nhiên đất trời thôi ư? Chưa đủ,Đất nước còn hiện lên bằng những năm tháng chống giặc giữ lấy non sông.Có những giai đoạn lịch sử đau thương đến mức máu của một thế hệ dường như đã hòa vào từng câu chữ. Văn chương khi ấy không còn đơn thuần là nghệ thuật nữa, mà hóa thành tiếng kèn xung trận, thành lời hiệu triệu, thành bản tuyên ngôn cho lòng yêu nước. Trong thơ của Tố Hữu, đất nước mang hình hài của nhân dân đứng dậy giữa chiến tranh. Trong Tây Tiến của Quang Dũng, Tổ quốc hiện lên sau dáng đứng bi tráng của những người lính trẻ: “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh.” Nguyễn Khoa Điềm từng viết một tư tưởng rất đẹp trong tác phẩm Mặt đường khát vọng rằng đất nước không ở đâu xa xôi cả, mà được tạo nên từ những điều bình dị nhất trong đời sống mỗi con người,là tiếng ru của mẹ thuở nằm nôi.Trong phiên chợ quê lấm lem bùn đất.Trong câu ca dao người bà truyền lại.Trong miếng trầu têm cánh phượng, trong bếp lửa đỏ hồng đợi người cha trở về sau buổi đồng xa. Có những tác phẩm khiến con người rung động không phải vì vẻ đẹp của ngôn từ, mà bởi thứ lớn lao hơn đang âm thầm tồn tại phía sau nó. Và nhiều lần tôi nhận ra, ở nơi sâu nhất của những trang văn chân chính, người nghệ sĩ dường như không chỉ viết về cuộc đời, họ đang vô thức lưu giữ lấy đất nước mình trước sự bào mòn lặng lẽ của thời gian.Tác giả: Hoàng Phúc
Bình luận