Tuyển Tập 30+ Mẫu Mở Bài Nghị Luận Văn Học Hay & Cuốn Hút Nhất - Bí Kíp Chinh Phục Điểm 9+

Một bài văn nghị luận văn học có gây được ấn tượng với giám khảo hay không phụ thuộc rất lớn vào vài dòng mở đầu. Một mở bài hay không chỉ cần đúng, đủ mà phải có "nhạc điệu", có tư duy sâu sắc và sự dẫn dắt khéo léo. Bài viết này sẽ cung cấp cho các bạn hơn 30 mẫu mở bài mẫu "bất bại", áp dụng linh hoạt cho mọi tác phẩm thơ và truyện trong chương trình học.

*Hướng dẫn sử dụng: Các bạn chỉ cần thay thế các thông tin trong ngoặc vuông như [Tên tác giả], [Tên tác phẩm], và [Vấn đề nghị luận] để hoàn thiện bài viết của riêng mình.

I. Nhóm Mở Bài Đi Từ Lý Luận Văn Học (Dành Cho Học Sinh Giỏi)

Đây là lối mở bài nâng cao, mượn một nhận định, một quy luật văn học hoặc thiên chức của người nghệ sĩ để dẫn dắt vào tác phẩm, tạo cảm giác uyên bác ngay từ trang viết đầu tiên.

Mẫu 1 (Đi từ quy luật thời gian): Thời gian vẫn vội vã trôi qua không một dấu vết, những lâu đài nguy nga rồi sẽ sụp đổ, những ngai vàng lộng lẫy rồi sẽ han gỉ, duy chỉ có những giá trị nhân văn cốt lõi được kết tinh trong các tác phẩm văn học chân chính là có sức mạnh băng qua mọi băng hoại của thời gian để sống mãi. Và tác phẩm [Tên tác phẩm] của nhà văn/nhà thơ [Tên tác giả] chính là một viên ngọc bất tử như thế. Qua tác phẩm, người đọc không khỏi thổn thức trước [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 2 (Đi từ thiên chức nhà văn): Nhà văn L.Tolstoy từng nhận định: "Một tác phẩm nghệ thuật chân chính phải là một phát hiện về nội dung và biểu hiện về hình thức". Hành trình sáng tạo nghệ thuật của người nghệ sĩ là hành trình đi tìm những cái mới, những lát cắt chiều sâu của cuộc sống. Đến với [Tên tác phẩm] của [Tên tác giả], ta mới hiểu hết thế nào là một phát hiện nghệ thuật độc đáo khi tác giả đã khắc họa vô cùng thành công [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 3 (Đi từ mối quan hệ Văn học và Hiện thực): Văn học không phải là thứ nghệ thuật vị nghệ thuật xa rời thực tế, mà nó bắt rễ sâu xa từ mảnh đất đời sống, hút nhụy ngọt từ những cay đắng, vui buồn của con người để nở ra những đóa hoa văn chương thơm ngát. Sống và viết bằng tất cả vốn sống hiện thực ngồn ngộn, nhà văn/nhà thơ [Tên tác giả] đã kết tinh trọn vẹn hơi thở thời đại ấy vào trong [Tên tác phẩm], mà điểm nhấn sâu đậm nhất chính là [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 4 (Đi từ tiếng lòng tình cảm): Thơ ca/Văn học nói chung chỉ bật ra khi cuộc sống trong lòng người nghệ sĩ đã tràn đầy. Nó là tiếng lòng, là tiếng khóc, là khúc ca say mê được chắt lọc từ những rung động mãnh liệt nhất của trái tim. Đối diện với những trang văn/trang thơ của [Tên tác giả] trong tác phẩm [Tên tác phẩm], người đọc như nghe thấy những nhịp đập thổn thức của một tâm hồn đa cảm khi hướng về [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 5 (Đi từ sứ mệnh thanh lọc tâm hồn): Bản chất của văn học là nhân đạo hóa con người, hướng con người tới cái Chân – Thiện – Mỹ của cuộc đời. Một tác phẩm xuất sắc là tác phẩm sau khi khép trang sách lại, nó mở ra trong lòng người đọc những chân trời nhận thức mới và thanh lọc tâm hồn ta khỏi những ích kỷ tầm thường. Điều đó đã được chứng minh một cách trọn vẹn qua [Tên tác phẩm] của [Tên tác giả] khi khắc họa sâu sắc [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 6 (Đi từ phong cách nghệ thuật): Trong vương quốc thi ca/văn chương, mỗi người nghệ sĩ đều sở hữu một chiếc chìa khóa định hình phong cách riêng, một thứ vân tay nghệ thuật không thể trộn lẫn. Nếu như các tác giả khác chọn cho mình lối đi... (nêu ngắn gọn một phong cách khác để so sánh) thì [Tên tác giả] lại thủy chung chọn lối viết... Điều đó được thể hiện sắc nét và đậm đà nhất trong kiệt tác [Tên tác phẩm] qua việc làm rõ [Vấn đề nghị luận].

II. Nhóm Mở Bài Đi Từ Đề Tài Và Chủ Đề Quen Thuộc

Đi từ các đề tài lớn của văn học dân tộc như quê hương, người lính, phụ nữ, thân phận người nghèo khổ sẽ giúp bài văn có sự liên hệ mượt mà.

2.1. Đề tài Quê hương - Đất nước (5 mẫu)

Mẫu 7: Quê hương - hai tiếng gọi thiêng liêng luôn là bến đỗ bình yên cho mọi tâm hồn và cũng là nguồn mạch ngắt của thi ca nhạc họa ngàn đời. Có một mảnh đất quê hương không lộng lẫy xa hoa nhưng lại đi vào lòng người bằng nét mộc mạc, đậm đà tình nghĩa qua ngòi bút của [Tên tác giả] trong tác phẩm [Tên tác phẩm]. Đặc biệt, vẻ đẹp của [Vấn đề nghị luận] đã khơi dậy trong lòng độc giả niềm tự hào khôn nguôi.

Mẫu 8: Đất nước trong thơ ca phong kiến là đền đài nguy nga, là vó ngựa biên thùy; nhưng đất nước trong văn học hiện đại lại hiện lên thật gần gũi, thiêng liêng, được dệt thành từ mồ hôi, xương máu và những tình cảm bình dị của nhân dân. Một góc nhìn tuyệt đẹp về hình ảnh đất nước anh hùng và giàu tình nghĩa ấy đã được kết tinh trong [Tên tác phẩm] của [Tên tác giả] thông qua [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 9: Nếu ai đó hỏi tôi đâu là sợi dây neo giữ tâm hồn con người giữa giông bão cuộc đời, tôi sẽ không ngần ngại trả lời đó chính là tình yêu quê hương, đất nước. Tình cảm thiêng liêng ấy như một hòn ngọc quý tỏa sáng xuyên suốt dòng chảy văn học dân tộc, và một lần nữa, nó được thắp sáng rực rỡ dưới ngòi bút tài hoa của [Tên tác giả] trong [Tên tác phẩm] qua việc miêu tả [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 10: Mỗi vùng đất trên bản đồ Việt Nam khi đi vào trang sách đều mang một nét cọ, một màu sắc riêng biệt không thể trộn lẫn. Với tác phẩm [Tên tác phẩm], nhà văn/nhà thơ [Tên tác giả] đã đưa ta về với mảnh đất [Tên địa danh trong tác phẩm] trù phú nhưng cũng đầy thử thách gian lao. Ở đó, vẻ đẹp của [Vấn đề nghị luận] hiện lên như một biểu tượng đẹp đẽ của sức sống con người Việt Nam.

Mẫu 11: Viết về đất nước là một thử thách lớn đối với người nghệ sĩ vì đề tài này đã có quá nhiều đỉnh cao sừng sững. Thế nhưng, bằng tư duy nghệ thuật độc đáo và tình yêu máu thịt với quê hương, [Tên tác giả] vẫn tìm được một khoảng trời riêng cho mình trong [Tên tác phẩm]. Tác phẩm đã chạm tới những sợi dây tình cảm sâu kín nhất của người đọc khi khai thác khía cạnh [Vấn đề nghị luận].

2.2. Đề tài Người lính và Chiến tranh cách mạng (5 mẫu)

Mẫu 12: Những năm tháng bom đạn chiến tranh đã lùi xa vào quá khứ, nhưng hình tượng người lính vô danh cứu nước vẫn là những đóa hoa bất tử nở rực rỡ trong khu vườn văn học cách mạng Việt Nam. Không mang vẻ đẹp hào nhoáng của những tráng sĩ thuở xưa, người lính trong [Tên tác phẩm] của [Tên tác giả] hiện lên thật bình dị, mộc mạc nhưng sở hữu một ý chí thép, được thể hiện rõ nét qua [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 13: Lịch sử dân tộc được viết bằng những trang vàng chói lọi của những cuộc kháng chiến vĩ đại, và văn học chính là chiếc gương soi chiếu, lưu giữ lại bóng hình của những người con anh dũng đã "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Đến với trang thơ/trang văn của [Tên tác giả] trong [Tên tác phẩm], chúng ta một lần nữa được chiêm ngưỡng bức tượng đài kiêu hãnh về người chiến sĩ thông qua [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 14: Có một thứ tình cảm được tôi luyện giữa mưa bom bão đạn, bền bỉ hơn sắt đá và thiêng liêng hơn mọi lời ca tụng, đó chính là tình đồng chí, đồng đội của những người chiến sĩ cách mạng. Thứ tình cảm cao đẹp ấy đã trở thành điểm tựa tinh thần, thành mạch nguồn cảm xúc chủ đạo để nhà thơ/nhà văn [Tên tác giả] dệt nên kiệt tác [Tên tác phẩm], khắc họa thành công [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 15: Chiến tranh không chỉ có máu, nước mắt và những mất mát hy sinh, mà chiến tranh trong lăng kính văn học Việt Nam còn là nơi ngời sáng tinh thần lạc quan, chủ nghĩa anh hùng cách mạng của thế hệ trẻ Việt Nam. Vẻ đẹp lãng mạn hòa quyện cùng hiện thực khốc liệt ấy đã được [Tên tác giả] bắt trọn vào [Tên tác phẩm], tiêu biểu là [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 16: Đi qua những ngày tháng gian khổ của lịch sử mới thấy hết cái tầm vóc vĩ đại của những con người bình thường áo vải. Bằng ngòi bút chân thực mang đậm chất trữ tình chính trị, [Tên tác giả] trong tác phẩm [Tên tác phẩm] không đi sâu vào miêu tả quy mô trận chiến mà tập trung làm nổi bật thế giới tâm hồn đầy chiều sâu của người lính qua [Vấn đề nghị luận].

2.3. Đề tài Người phụ nữ và Thân phận con người (5 mẫu)

Mẫu 17: Hình tượng người phụ nữ từ lâu đã trở thành một nét son dịu dàng nhưng cũng đầy bi kịch trong dòng chảy văn học nước nhà. Từ những câu ca dao "Thân em như chẽn lúa đòng đòng" đến các tác phẩm hiện đại, người phụ nữ luôn hiện lên với vẻ đẹp tần tảo, đức hy sinh nhưng phải chịu nhiều bất hạnh. Viết về họ, nhà văn/nhà thơ [Tên tác giả] đã dành trọn niềm cảm thương sâu sắc nhất để khắc họa hình ảnh người phụ nữ trong [Tên tác phẩm] qua khía cạnh [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 18: Giá trị chân chính của một tác phẩm văn học hiện thực nằm ở chiều sâu tinh thần nhân đạo, ở tiếng nói bênh vực quyền sống của con người, đặc biệt là những kiếp người thấp cổ bé họng. Đứng về phía những con người khốn khổ trong xã hội cũ, [Tên tác giả] đã xây dựng nên tác phẩm [Tên tác phẩm] như một tiếng kêu xé lòng đầy căm phẫn, đồng thời khẳng định vẻ đẹp ngời sáng của [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 19: "Người ta lớn lên trong đau khổ / Và trưởng thành trong bão tố cuộc đời". Sức sống tiềm tàng của con người Việt Nam luôn bộc lộ mạnh mẽ nhất khi họ bị dồn đẩy vào hoàn cảnh nghiệt ngã nhất. Khai thác quy luật tâm lý và hiện thực sâu sắc ấy, nhà văn/nhà thơ [Tên tác giả] đã thổi vào nhân vật của mình trong [Tên tác phẩm] một ngọn lửa sống bất diệt, thể hiện trọn vẹn qua [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 20: Đọc những trang văn hướng về người phụ nữ của [Tên tác giả], ta không chỉ thấy sự xót thương cho một kiếp người chìm nổi, mà còn thấy một thái độ trân trọng, ngợi ca đầy thành kính. Qua tác phẩm [Tên tác phẩm], vẻ đẹp đạo đức và tâm hồn của [Vấn đề nghị luận] đã vượt thoát khỏi ranh giới của những định kiến ngột ngạt để tỏa sáng rực rỡ.

Mẫu 21: Có những nhân vật bước ra từ trang sách, dẫu cuộc đời đầy rẫy những bất công và bóng tối, nhưng chính tình yêu thương gia đình, lòng vị tha vô bờ bến đã biến họ thành những đóa hoa sen "gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn". Hình tượng nhân vật trong kiệt tác [Tên tác phẩm] của [Tên tác giả] chính là minh chứng hùng hồn cho chân lý ấy khi thể hiện xuất sắc [Vấn đề nghị luận].

III. Nhóm Mở Bài Chuyên Dụng Cho Các Tác Phẩm Thơ (6 mẫu)

Thơ ca là thể loại giàu nhạc điệu, cảm xúc. Những mở bài này được thiết kế để khơi gợi không gian trữ tình ngay lập tức.

Mẫu 22: Thơ ca khởi sự từ tiếng lòng của một cá nhân nhưng chỉ thực sự sống khi tìm được sự đồng điệu, hòa nhịp với triệu triệu trái tim người đọc. Bản chất của thơ là sự tinh lọc của ngôn từ và sự thăng hoa của cảm xúc. Đến với bài thơ [Tên tác phẩm] của nhà thơ [Tên tác giả], ta như được đắm mình vào một thế giới cảm xúc vừa tinh tế, vừa mãnh liệt, mà tâm điểm chính là [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 23: Nhà thơ Xuân Diệu từng nói: "Thơ là hiện thực, thơ là cuộc đời, thơ còn là thơ nữa". Thơ không chỉ phản ánh thế giới khách quan mà quan trọng hơn, nó tái hiện thế giới nội tâm đầy bí ẩn và biến động của con người. Bằng những vần thơ giàu nhạc điệu và hình ảnh sáng tạo độc đáo, [Tên tác giả] đã dệt nên bài thơ [Tên tác phẩm] để bày tỏ sâu sắc [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 24: Có những bài thơ đọc xong ta quên ngay, nhưng có những bài thơ như những vết dao khắc vào ký ức, cứ ngân vang mãi trong tâm hồn như tiếng chuông chiều thanh tịnh. [Tên tác phẩm] của nhà thơ [Tên tác giả] là một tác phẩm kỳ diệu như thế. Từng câu chữ, từng nhịp điệu của bài thơ như một nốt nhạc trầm bổng xoáy sâu vào tâm trí người đọc nỗi niềm về [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 25: Thơ là kiến trúc của ngôn từ và nhạc điệu. Một bài thơ hay phải là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa cái tài hoa trong cách sử dụng ngôn ngữ và cái tâm trong sáng của người cầm bút. Qua bài thơ [Tên tác phẩm], ta thấy rõ độ chín trong tư duy nghệ thuật của [Tên tác giả] khi ông đã mượn thể thơ... để gieo vào lòng người đọc những rung động sâu xa về [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 26: Đi qua những xô bồ của cuộc sống hiện đại, người ta lại thèm tìm về với những vần thơ mộc mạc, tĩnh lặng để sưởi ấm tâm hồn. Bài thơ [Tên tác phẩm] của nhà thơ [Tên tác giả] chính là một khoảng lặng đầy nghệ thuật như vậy. Sức cuốn hút của tác phẩm không đến từ những triết lý đao to búa lớn mà đến từ sự chân thành trong cách khai thác [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 27: Nếu hội họa dùng màu sắc, âm nhạc dùng nốt nhạc để định hình thế giới thì thi sĩ lại dùng từ ngữ để làm dung dịch hòa tan cảm xúc. Trong bài thơ [Tên tác phẩm], nhà thơ [Tên tác giả] đã chứng minh một biệt tài bậc thầy trong việc phối cảnh, phối nhạc bằng ngôn từ, làm bật lên trọn vẹn giá trị tư tưởng của [Vấn đề nghị luận].

IV. Nhóm Mở Bài Chuyên Dụng Cho Tác Phẩm Văn Xuôi / Truyện Ngắn / Ký (6 mẫu)

Văn xuôi hướng tới việc xây dựng nhân vật, bối cảnh hiện thực và nghệ thuật thắt nút mở nút cốt truyện đầy kịch tính.

Mẫu 28: Thăng trầm của lịch sử và số phận con người luôn là mảnh đất màu mỡ cho các nhà văn đào sâu tìm kiếm những giá trị nhân văn cốt lõi. Một truyện ngắn xuất sắc không nằm ở dung lượng dài ngắn mà nằm ở tầm vóc tư tưởng và sức nặng của chi tiết nghệ thuật. Với truyện ngắn [Tên tác phẩm], nhà văn [Tên tác giả] đã khẳng định tài năng bậc thầy khi xây dựng thành công hình tượng [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 29: Nhân vật văn học chính là đứa con tinh thần, là nơi để nhà văn gửi gắm những suy ngẫm, những trăn trở về cuộc đời và con người. Một nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điển hình luôn có sức lay động ghê gớm đối với độc giả. Bước vào thế giới nhân vật của truyện ngắn [Tên tác phẩm] do [Tên tác giả] nhào nặn, ta không khỏi ám ảnh và suy ngẫm trước [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 30: Nghệ thuật tự sự trong văn xuôi đòi hỏi người viết không chỉ có một đôi mắt quan sát sắc sảo mà còn phải có một trái tim nhạy cảm trước mọi biến động của đời sống. Nhà văn [Tên tác giả] bằng ngòi bút hiện thực đầy tài hoa đã đưa người đọc vào không gian của tác phẩm [Tên tác phẩm] để cùng chứng kiến, cùng thấu suốt câu chuyện về [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 31: Có những tác phẩm văn xuôi thu hút người đọc bằng cốt truyện ly kỳ, nhưng có những tác phẩm lại chinh phục ta bằng thứ ngôn ngữ giàu chất thơ, bằng những chuyển biến tâm lý nhân vật vô cùng tinh tế. Tác phẩm [Tên tác phẩm] của nhà văn [Tên tác giả] chính là một ví dụ tiêu biểu cho phong cách viết điềm đạm nhưng đầy sức nặng, làm nổi bật trọn vẹn [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 32: Hiện thực đời sống luôn là điểm xuất phát nhưng cũng là đích đến cuối cùng của một ngòi bút văn xuôi chân chính. Bằng việc bóc tách những mâu thuẫn âm thầm nhưng gay gắt trong cuộc sống hàng ngày, [Tên tác giả] trong truyện ngắn [Tên tác phẩm] đã dựng lên một bức tranh xã hội chân thực, sâu sắc. Mà ở đó, tiêu điểm thu hút mọi sự chú ý chính là [Vấn đề nghị luận].

Mẫu 33: Thể loại Ký/Truyện ngắn luôn đòi hỏi sự kết hợp giữa cái thực khách quan và cái cảm chủ quan của người nghệ sĩ. Đọc tác phẩm [Tên tác phẩm] của nhà văn [Tên tác giả], ta không chỉ có thêm những hiểu biết sâu sắc về bối cảnh thời đại mà còn bị chinh phục hoàn toàn bởi cái tâm thế nhân đạo, trân trọng nét đẹp của [Vấn đề nghị luận].

V. Bí Kíp Biến Tấu Mở Bài Thần Tốc Trong Phòng Thi

Để ghi điểm tuyệt đối trong mắt giám khảo, bên cạnh việc chọn được một mẫu mở bài hay, các bạn cần lưu ý 3 nguyên tắc vàng sau:

1. Đảm bảo tính logic: Câu dẫn dắt (Lý luận hoặc Đề tài) phải có mối liên hệ mật thiết với tác phẩm. Tránh râu ông nọ cắm cằm bà kia.
2. Nêu trúng vấn đề nghị luận: Đây là lỗi sai phổ biến nhất của học sinh. Nếu đề bài yêu cầu phân tích nhân vật, bạn phải nêu tên nhân vật ở mở bài. Nếu đề yêu cầu phân tích một đoạn trích, bạn phải giới thiệu giới hạn đoạn trích đó ở mở bài.
3. Ngắn gọn, súc tích: Mở bài lý tưởng chỉ nên kéo dài từ 8 đến 12 dòng. Viết quá dài sẽ dễ bị lan man và làm mất thời gian làm bài của các phần thân bài tiếp theo.